Vismigratierivier Afsluitdijk

De Afsluitdijk bracht ons veiligheid, maar veroorzaakte tegelijkertijd ook schade aan de natuur. De afsluiting creëerde  een hindernis voor trekvissen. De Vismigratierivier zorgt ervoor dat de Afsluitdijk weer open gaat voor vis. Het is een innovatief plan om de Waddenzee en het IJsselmeer weer met elkaar te verbinden. Zo kunnen straks vele soorten trekvissen hun paai- en leefgebieden weer bereiken.

Afbeelding

Wat is de oplossing?

De oplossing is een ‘rivier’ die het voor vissen mogelijk maakt van de ene kant naar de andere kant te zwemmen, ook wel migreren genoemd. Een dergelijke oplossing, een Vismigratierivier, bestaat nog nergens ter wereld. Door extra onderzoek en internationale expertmeetings wordt de techniek ontwikkeld en aangescherpt. Computermodellen zijn ontwikkeld om de werking te toetsen. Op basis daarvan is de toekomstige werking nagebootst. Daarnaast doen we extra onderzoek om kennis op te doen over vissoorten en hun gedrag in en rond de spuikom. Omdat het een totaal nieuw systeem is, wordt de techniek gaandeweg ontwikkeld.

Wat zijn de belangrijkste kenmerken van de Vismigratierivier Afsluitdijk?

  • Lengte; de Vismigratierivier wordt zo’n drie kilometer lang in het Ijsselmeer. Door de lengte kan de rivier lang openstaan gedurende de wisseling van getijden. Het zoute water met de vis(larven) kan bij vloed vrij de rivier instromen. Door de lengte duurt het heel lang voordat het zoute water het einde van de rivier bereikt. De lengte zorgt ook voor geleidelijkheid in de zoet-zout overgang en bootst daarmee de natuurlijke situatie het beste na.
  • Lokstroom; de ingang Vismigratierivier sluit aan op de spuikom, waar het zoete IJsselmeerwater wordt gespuid. Vissen ‘ruiken’ dit en komen hier op af.
  • Locatie; de Vismigratierivier sluit aan op de grote geulen in de Waddenzee die uitkomen bij Kornwerderzand en de grote hoeveelheid zoet IJsselmeerwater die wordt gespuid.
  • Getijdenwerking; door de getijdenwerking stroomt er zoet water naar de Waddenzee als het eb is. Vissen weten zo de ingang van de Vismigratierivier te vinden.
  • Vormgeving; door het slingerende karakter van de Vismigratierivier ontstaat er verschil in stroomsnelheden, dit is belangrijk voor vissen om te kunnen schuilen, foerageren en rusten.
  • Stroomsnelheid; door de trage stroomsnelheid krijgen ook zwakke zwemmers de kans te migreren. Zij laten zich ook meeliften op de vloedstroom.
  • Wel vis, geen zout: Het slimme aan het ontwerp van de Vismigratierivier is dat de vis wel kan migreren, maar dat er geen zout water in het IJsselmeer stroomt.

Interactieve pdf

uitsnede interactieve pdf Bekijk in de Vismigratierivier, interactieve PDF de belangrijkste punten van de Vismigratierivier. In de pdf kun je onderscheid maken tussen vier thema’s: ontwerp, werking, natuur en beleving.

Veel plekken in de wereld

Niet alleen de Afsluitdijk is een hindernis voor vissen. Er zijn veel plekken in de wereld waar rivierdelta’s worden afgesloten door waterstaatkundige werken, zoals dijken. Vishevels en vispassages kunnen bepaalde soorten vis helpen om deze hindernissen te nemen, maar deze oplossingen werken niet voor alle vissoorten en leeftijden. De aanpak van de Vismigratierivier is uniek omdat het de hindernis opheft voor een groot aantal  vissoorten, inclusief de “selectief getijdenmigranten” die zich met de vloedstroom mee laten voeren. Bovendien ontstaat er een natuurlijk overgangsgebied waarin de vis zich kan aanpassen aan de overgang van zout naar zoet water. Door de aanleg van de Vismigratierivier kunnen meer vissen op een betere manier hun paaigronden bereiken.