Month: april 2019

Is de Afsluitdijk straks klaar voor een superstorm?

De komende jaren wordt de Afsluitdijk versterkt. De 32 km lange dijk, die eigenlijk een dam is, wordt onder meer voorzien van een nieuwe bekleding aan Waddenzeezijde. Maar voordat het zover is, wordt eerst getest of de nieuwe bekleding een superstorm van eens in de 10.000 jaar kan weerstaan. De testen vinden plaats in de Deltagoot, een langgerekte waterbak van 300 meter lang en 5 meter breed waarin grote golven kunnen worden opgewekt. Hoe dat in zijn werk gaat, is te zien in de film.

Verschillende golfcondities

Kennisinstituut Deltares test hoe stabiel de nieuwe bekleding is die op verschillende delen van de dijk komt te liggen. Ook test Deltares hoeveel water er over de dijk komt bij een superstorm en of dat voldoet aan de normen. Dit doen ze in de Deltagoot op haar campus in Delft: een van de grootste en krachtigste golfgoten ter wereld. Op een schaal van 1:3 worden karakteristieke stormscenario’s gesimuleerd. De testen vinden plaats in opdracht van Rijkswaterstaat en Levvel (BAM, Van Oord en Rebel), het bouwconsortium dat de Afsluitdijk gaat versterken en verantwoordelijk is voor het ontwerp van de nieuwe bekleding.

Mark Klein Breteler, onderzoeker Deltares: “De Deltagoot is bij uitstek geschikt voor dit onderzoek omdat hierin de werkelijkheid van een extreme storm heel natuurgetrouw kan worden nagebootst. Dit maakt het mogelijk het ontwerp nauwkeurig te optimaliseren, waarmee we bereiken dat het beter en goedkoper wordt.”

Verschillende type blokken

Tussen augustus en november 2018 is het deel van de Afsluitdijk getest dat tussen Kornwerderzand en de Friese kust ligt. Hier wordt zowel op het boven- als ondertalud gewerkt met een nieuw soort steenzetting: het Quattroblock. Tot en met mei 2019 wordt het deel tussen Den Oever en Kornwerderzand getest. Omdat de golfbelasting hier hoger is, wordt op het ondertalud het innovatieve Levvel-bloc, ook wel XblocPlus, toegepast. Deze 6,5 ton zware, betonnen elementen zijn speciaal voor de Afsluitdijk ontwikkeld.
Carlos Mollet, projectdirecteur Levvel: “Door de vormgeving is het blok niet alleen snel en veilig te plaatsen, het levert ook een besparing van 200.000 m3 beton. Dat is omgerekend 40.000 ton minder CO2-uitstoot, een reductie van maar liefst 56% ten opzichte van alternatieve oplossingen.”
Het eerste Quattroblock wordt al medio april geplaatst. De plaatsing van de Levvel-blocs start in het eerste kwartaal 2020. De blocs worden vanaf oktober 2019 gemaakt in een speciaal daarvoor gebouwde fabriek in Harlingen.

Gouden driehoek

Nederland heeft wereldwijd een toonaangevende positie op het gebied van watermanagement. Het samen optrekken en bundelen van kennis van een onafhankelijk kennisinstituut, de overheid en het bedrijfsleven draagt bij aan het behouden en versterken van deze positie. Dit komt de BV Nederland als exportproduct ten goede. Daarom wordt de samenwerking tussen Deltares, Rijkswaterstaat en Levvel ook wel de gouden driehoek genoemd.

Vernieuwd toonbeeld van de Nederlandse waterbouw

De Afsluitdijk is al decennia een toonbeeld van de Nederlandse waterbouwkunde. De lange dijk beschermt sinds 1932 grote delen van Nederland tegen overstroming vanuit de Waddenzee. Inmiddels, na bijna 90 jaar is de dijk aan vernieuwing toe. Bouwconsortium Levvel zal de versterking van de Afsluitdijk in opdracht van Rijkswaterstaat ontwerpen, bouwen, financieren en onderhouden. De bouwwerkzaamheden starten in april 2019 en duren tot eind 2022.

De Afsluitdijk van schapenhouder Tigchelaar

Bijna een kwart eeuw weidt boer Tigchelaar (73 jaar) zijn schapen op de Afsluitdijk. Een kudde van zo’n honderd dieren van het ras Rouge de L’Ouest. Daar komt met de komst van de nieuwe inrichting van de dijk een eind aan. De schapen kunnen er dan niet meer grazen omdat er geen nieuw hekwerk terugkomt. We blikken met boer Tigchelaar met een lach en een traan terug op de fantastische tijd. Tigchelaar: “Ik ben altijd buiten in de frisse lucht. Het is een fantastisch mooi gebied met prachtige vergezichten: zon op het water en zeiltjes aan de horizon. Het is mijn dijk; ik ben er altijd vrij.”

Nu zo’n 24 jaar geleden hoorde Tigchelaar dat hij in aanmerking kwam om z’n schapen op de Afsluitdijk op grond van Rijkswaterstaat te beweiden. “Daar had ik wel oren naar. Ik pachtte toen al zo’n twintig jaar een aantal percelen van het Wetterskip Fryslân op de Waddendijk bij Zurich. De percelen sloten precies aan op de stukken grond op de Afsluitdijk. Dat kwam dus voor de beweiding goed uit en het betekende ook een uitbreiding van mijn schapenhouderij.”

“Ik heb sindsdien altijd zo’n honderd schapen gehad. Ook nu kan ik die op mijn leeftijd nog wel aan”, zegt Tigchelaar lachend. “Het zijn vleesschapen, maar hier krijgen we ze niet echt vet. Het voedsel op de dijk is daarvoor wat te schraal. Dus op een gegeven moment neemt een andere veehouder ze over. Daar worden ze vetgemest en vervolgens naar Frankrijk vervoerd. Daar is veel vraag naar schapenvlees. Ik doe dus eigenlijk het voorbereidende werk.

Aandacht voor het landschap

“Op de Afsluitdijk doe ik het beheer en onderhoud van het land voor het grootste deel zelf. Ik houd het gras levend en gezond. Vooral in een periode van droogte, zoals afgelopen zomer, vraagt dat veel aandacht. Niet teveel maaien is mijn advies. Het gras is beter tegen de hitte bestand wanneer het wat langer is. En met kunstmest moet je helemaal voorzichtig zijn met de zon en de hitte; dan verbrandt het nog veel sneller. Beheer en onderhoud omvat daarnaast natuurlijk de strijd tegen de honderdduizenden distels en het opruimen van alle troep die aanspoelt. Van papier en plastic, tot potten verf en flessen verfverdunner. Er is ook wel eens een hele lading sigaretten aangespoeld; het zag zwart van de pakjes.”

Het moet een eerlijke dijk blijven

“Ik ga het missen, de schapen hier hoeden, de wilde ruimte en het gevoel van vrijheid. Maar de dijk moet versterkt, het is een noodzakelijkheid.” Tigchelaar maakt zich zorgen over de manier waarop we met de aarde omgaan. Niet alleen als het gaat om de rotzooi die aanspoelt, maar ook om horizonvervuiling, vertelt hij: “Met windmolens heb ik niets. Ik vind dat zonde van het uitzicht. We moeten veel voorzichtiger omgaan met de ruimte en het laatste stukje natuur dat we nog hebben. En nu de Afsluitdijk versterkt wordt, hoop ik dat dat gebeurt zonder er van alles op te zetten, zonder al te veel tierelantijntjes. Het moet geen speeltuin of feestterrein worden. De Afsluitdijk is een eerlijke dijk en ik hoop dat het een eerlijke dijk blijft.”

Bouw fabriek Levvel-blocs in Harlingen

De Afsluitdijk wordt tussen Kornwerderzand en Den Oever versterkt met ruim 75.000 betonnen elementen, zogenoemde Levvel-blocs, ook wel XblocPlus. Aannemerscombinatie Levvel (BAM, Van Oord en Rebel) gaat de blokken maken in een fabriek in Harlingen. Ze worden per schip vervoerd naar de Afsluitdijk en vanaf het water geplaatst, om hinder voor het wegverkeer zo veel mogelijk te voorkomen. BAM en Van Oord hebben van Port of Harlingen een braakliggend terrein van ongeveer 10 hectare aan de Lange Lijnbaan in de Industriehaven gehuurd. Dit terrein wordt momenteel ingericht als werklocatie en de onderdelen van de fabriek worden opgebouwd. Vanaf september begint het proefdraaien. Levvel verwacht vanaf oktober 2019 de eerste Levvel-blocs te maken.

Demontabele fabriek

De fabriek wordt op dit moment opgebouwd en de benodigde onderdelen voor het maken van de Levvel-blocs worden ingekocht en op hun plek gezet. Denk aan een loods van circa 4.000 m2, een productiecarrousel voor een geautomatiseerde productie van de blokken, een betoncentrale, opslagsilo’s en -depots voor zand, grind en cement en een grote portaalkraan. Als alle Levvel-blocs zijn gemaakt, worden deze onderdelen gedemonteerd en elders ingezet. Het terrein wordt vervolgens in oorspronkelijke staat terug geleverd aan Port of Harlingen.

Carrousel met betonblokken

De Levvel-blocs worden gemaakt met een carrousel waarin meer dan honderd stalen mallen rond draaien. De toepassing van een productiecarrousel voor betonnen waterbouwblokken is bijzonder: dit is wereldwijd de vierde keer dat het wordt toegepast. De mal wordt volgegoten met beton en na het uitharden wordt de mal verwijderd. Eén medewerker bedient de cementaanvoer en twee medewerkers begeleiden het bekisten en ontkisten van de mal. De lege mallen worden geïnspecteerd, restjes cement worden verwijderd en klaargemaakt voor de volgende betonstort op de carrousel. Ongeveer iedere negen minuten wordt er een blok gemaakt, minimaal honderd 100 blokken per dag. In totaal houdt een team van drie medewerkers de productie in de fabriek draaiende. Dit wordt aangevuld door medewerkers die op het werkterrein diverse werkzaamheden uitvoeren om alles in goede banen te leiden.

Gechipt “geboortekaartje”

Elk Levvel-bloc wordt tijdens het productieproces voorzien van een zogenaamde RFID-chip. Dit staat voor Radio Frequency Identification: een manier om via radiosignalen een object te identificeren. Deze digitale informatiedrager wordt in de carrousel mee gestort in het blok. De barcode van de chip wordt tijdens productie, vervoer en plaatsing uitgelezen. Zo zijn de betonnen eenheden te detecteren en traceren en onderwerpen zoals samenstelling van grondstoffen, productiedatum en -tijd op de dijk te achterhalen. Ieder blok krijgt dus als het ware een “geboortekaartje”. Bij eventuele problemen kan deze informatie helpen de oorzaak te achterhalen.

Voldoende voorraad bij depot én Afsluitdijk

De Levvel-blocs worden via een opening in de loods door een grote kraan overgebracht naar het opslagdepot. In het verlengde van het depot komt een insteekhaven waar schepen in- en uit kunnen varen. Dezelfde kraan laadt de schepen met blokken. Om ervoor te zorgen dat de 75.000 blokken vlot worden vervoerd, zijn er altijd meerdere schepen in de weer. Eén daarvan voorziet de ‘Titan’, de kraan die de blokken op de Afsluitdijk gaat plaatsen, van voldoende blokken, één is onderweg (volgeladen richting de dijk of leeg weer terug) en één wordt geladen bij het depot.

Bezoek aan de fabriek

Zaterdag 15 juni 2019 kun je tijdens de Dag van de Bouw de fabriek in Harlingen bezoeken. Houd de website in de gaten voor de officiële aankondiging met meer informatie.

 

Eerste schep voor Vismigratierivier

Je zou het misschien niet zeggen, maar officieus is het werk voor de Vismigratierivier van start gegaan. Niet bij de Afsluitdijk, maar bij Harlingen. Hoe zit dat?

Een groot deel van de Vismigratierivier bestaat straks uit zand en stenen.  In een depot bij Harlingen ligt al een flinke hoeveelheid zand klaar, afkomstig uit het opleverde werk N31 Harlingen. Dat zand is bedoeld voor de Vismigratierivier en wordt straks naar de Afsluitdijk gevaren. Maar voordat dit mogelijk is, moet het Van Harinxmakanaal ter hoogte van het depot breder worden gemaakt. De grootste binnenvaartschepen (klasse 5) moeten er kunnen aanleggen om hun lading te transporteren. Onlangs nam een kraan de eerste hap uit de kade. Zo is de eerste schep een feit!

Lees meer over de Vismigratierivier.

Versterking Afsluitdijk van start

De Afsluitdijk gaat de komende jaren op de schop om de dijk klaar te maken voor de toekomst. Op 1 april verrichtte minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) de officiële starthandeling voor de versterking van de dijk aan de Friese zijde van de Afsluitdijk.

Van Nieuwenhuizen: ‘Al 87 jaar beschermt dit iconische bouwwerk een groot deel van ons land tegen het water. Met deze grootschalige renovatie is de Afsluitdijk over vier jaar weer klaar voor de toekomst.’

De dijk wordt versterkt en ongeveer twee meter hoger. Hiervoor wordt de Afsluitdijk bekleed met 75 duizend nieuw ontworpen duurzame betonblokken. Door de bijzondere vorm van de blokken is minder beton nodig dan eerder gebruikt materiaal. Dat zorgt voor 56% minder CO2 uitstoot. De betonblokken worden over het oude basalt heen gelegd, waar de dijk bijna 90 jaar geleden mee werd gebouwd.

Duurzaam
De spuicomplexen bij Den Oever worden uitgebreid met extra spuisluizen en twee grote gemalen. Zo kan er meer water worden afgevoerd naar de Waddenzee dat via de IJssel het IJsselmeer in stroomt. De gemalen zijn energiezuinig. De energie die nodig is, wordt opgewekt met 2,7 hectare zonnepanelen bij Den Oever. Het spuicomplex bij Kornwerderzand krijgt een stormvloedkering, die de sluizen straks beschermt tegen onstuimig weer. Om de verbinding tussen de Waddenzee en het IJsselmeer te herstellen voor trekvissen wordt door regionaal samenwerkingsverband De Nieuwe Afsluitdijk een vismigratierivier aangelegd.

Werkzaamheden
Oponthoud op de weg wordt zoveel mogelijk beperkt, omdat veel werkzaamheden vanaf het water worden uitgevoerd. Op het moment dat er minder rijstroken beschikbaar zijn, kan dat leiden tot langere reistijden. Voor de veiligheid is het fietspad de komende 3 jaar van de werkzaamheden helaas afgesloten. Als alternatief kunnen fietsers en wandelaars gebruik maken van gratis bussen. Over de afsluiting van het fietspad wordt samen met de belangenverenigingen zoals de Fietsersbond gekeken naar mogelijkheden om deze incidenteel  open te stellen.
Ook het scheepvaartverkeer zal hinder ondervinden, omdat de sluizen in bepaalde periodes om en om gesloten zijn.     

Het werk wordt uitgevoerd door bouwcombinatie Levvel (BAM , Van Oord, Rebel) en is eind 2022 klaar. Na de afronding van de werkzaamheden blijft Levvel BV nog voor 25 jaar verantwoordelijk voor het onderhoud.