Month: september 2017

Start procedure aanvullend Rijksinpassingsplan

Rijkswaterstaat en De Nieuwe Afsluitdijk investeren in duurzame innovaties op de Afsluitdijk. Zo worden bij Den Oever pompen ingebouwd om sneller overtollig water uit het IJsselmeer af te kunnen voeren naar zee. Het gebruik van de pompen kost heel veel energie. Rijkswaterstaat wil deze energie duurzaam opwekken. Bijvoorbeeld met energie uit zon of water. Om zonnevelden ruimtelijk mogelijk te maken stelt Rijkswaterstaat een aanvullend Rijksinpassingsplan op.

Twee aanpassingen van het vastgestelde Rijksinpassingsplan
Nieuwe inzichten, sinds de vaststelling (2016), geven aanleiding om het plan op twee punten te wijzigen. De eerste aanpassing heeft te maken met de bouw van de nieuwe keersluis (stormvloedkering) bij Kornwerderzand. Deze is nodig om de schutsluis en het achterland te beschermen bij storm en extreem hoog water. De doorvaartbreedte van de keersluis bij Kornwerderzand wordt vergroot van 43 naar 53 meter. Het Rijksinpassingsplan is op dit punt aangepast. Ten tweede komt er meer ruimte beschikbaar – 2.000 m2 in plaats van 1.000 m2 – voor de aanleg van pompgebouwen.

Een van de grootste pompen van Europa
De hoeveelheid benodigde stroom voor de pompen die bij Den Oever worden ingebouwd is niet gering: het elektriciteitsverbruik van de pompen – samen vormen ze één van de grootste gemalen van Europa – is berekend op maximaal 22 GWh per jaar. Dat is vergelijkbaar met het jaarlijkse elektriciteitsverbruik van zo’n 7000 huishoudens. Het kan zijn dat minder energie nodig is. Bijvoorbeeld door zuinige pompen in te bouwen. In de aanbesteding stimuleert Rijkswaterstaat de marktpartijen, die het werk willen gaan uitvoeren, om met slimme oplossingen te komen.

Verkenning mogelijke locaties zonnevelden
Om de Afsluitdijk energieneutraal te maken met zonne-energie is een oppervlakte nodig van maximaal 29 hectare. Daarvoor zijn verschillende locaties verkend. Behalve de koppen van de Afsluitdijk bij de verkeersknopen van de A7 bij Den Oever en Zurich, biedt Breezanddijk mogelijkheden voor het opwekken van zonne-energie. Verder is er ruimte op het sluisterrein en spuicomplex bij Den Oever. Het is aan de aannemers die zich inschrijven voor de aanbesteding van het project om te bepalen of – en hoe – zij gebruik maken van de ruimte.

Gesprek met de omgeving
Bij het opstellen van het aanvullende Rijksinpassingsplan Afsluitdijk is Rijkswaterstaat nadrukkelijk het gesprek aangegaan met collega-overheden en bewoners in de omgeving van de zoeklocaties. Dat maakte het mogelijk om al tijdens het opstellen van het plan suggesties mee te nemen en aan wensen van omwonenden tegemoet te komen. Het plan is daar beter van geworden.

Zo is op de kop aan de Friese zijde op basis van de reacties en voorstellen gekozen voor het vrijhouden van het middengebied van de verkeersknoop bij Zurich. Ook is afgezien van het bieden van ruimte op het brede stuk Afsluitdijk tussen Kornwerderzand en de Friese kust.

Aan de Noord-Hollandse zijde is de locatiekeuze en inpassing van zonnevelden in de verkeersknoop van de A7 aangepast aan de wensen van omwonenden. Zo blijft er beplanting aanwezig op de historische zeedijk. Deze beplanting zorgt er onder meer voor dat de rijksweg A7 uit het zicht blijft van de bewoners.

Ontwerp aanvullend Rijksinpassingsplan ter inzage
Het ontwerp van het aanvullende Rijksinpassingsplan komt volgens procedure ter visie te liggen. Deze periode wordt binnenkort bekend gemaakt. Op dinsdag 31 oktober vindt een informatiebijeenkomst plaats over de plannen. Op deze website vindt u binnenkort meer informatie over de procedure.

Afsluitdijk Energiedijk
De wens voor omvangrijke duurzame energieopwekking sluit goed aan op de ambities van het Rijk en De Nieuwe Afsluitdijk, om de komende jaren meer duurzame projecten op de Afsluitdijk te realiseren. Het Rijk richt zich daarbij op bewezen technieken, zoals zonne-energie. De Nieuwe Afsluitdijk zet meer in op innovaties en de technieken van de toekomst: de Afsluitdijk als ‘living lab’. De Nieuwe Afsluitdijk werkt al jaren aan innovatieve projecten als onderwater stromingsturbines en Blue Energy. Doel daarvan is niet zozeer de productie van energie, maar het ontwikkelen van duurzame technieken die naast energieopwekking op termijn ook nieuwe werkgelegenheid opleveren.

Geslaagde Open Monumentendag op de Afsluitdijk

Zaterdag 9 september kon publiek in het kader van Open Monumentendag terecht op de Afsluitdijk. Zo’n 100 bezoekers vonden hun weg naar Kornwerderzand, de plek waar meerdere activiteiten plaatsvonden. Informatiecentrum De Afsluitdijk, vele verhalen was de hele dag geopend. Naast informatie over het verleden, heden en de toekomst van de Afsluitdijk, maakten bezoekers hier ook via Virtual Reality een vlucht naar de toekomstige Vismigratierivier. Een ervaring voor jong en oud!
 
Vanuit het informatiecentrum werden rondleidingen gegeven naar het monumentale Lorentzsluizencomplex in Kornwerderzand. Dit vond men erg interessant en leuk, voornamelijk omdat sommige plekken normaal niet toegankelijk zijn. Vlakbij het informatiecentrum kon men aan boord van de RWS 1, een monumentaal directievaartuig van Rijkswaterstaat van maar liefst 104 jaar oud. Ooit in bezit van Ir. Cornelis Lely en juist daarom helemaal op z’n plaats op de Afsluitdijk. Het schip ademt echt nog historie uit. 
 
Aan de andere kant van het water konden mensen een bezoek brengen aan het Kazemattenmuseum. Het museum vertelt het verhaal van 225 soldaten die in de WOII als enige plek in Nederland de Duitsers hebben tegengehouden. Een verhaal om trots op te zijn! Bezoekers namen een kijkje bij de historische kazematten, ingericht in de stijl van die tijd met wapens, slaapplaatsen, een telefooncentrale, keuken en uitzichtposten.
 
‘Leuk, leerzaam, een unieke kans’, de bezoekers waren aangenaam verrast door alles wat er te doen was. Een geslaagde editie van Open Monumentendag op de Afsluitdijk! Bekijk het fotoverslag met reacties van bezoekers.
 
Brochure cultuurhistorie
De nieuwe brochure  Project Afsluitdijk – aandacht voor cultuurhistorie werd gelanceerd op Open Monumentendag. Rijkswaterstaat werkt de komende jaren met project Afsluitdijk aan de versterking van de dijk en het vergroten van de capaciteit om water af te voeren van het IJsselmeer naar de Waddenzee. De brochure beschrijft hoe tijdens deze werkzaamheden en in de definitieve situatie rekening wordt gehouden met het de cultuurhistorische waarde van de dijk. Digitale brochure: brochure aandacht voor cultuurhistorie. Heeft u interesse in de papieren brochure? Stuur ons dan een e-mail met uw adresgegevens en u krijgt de brochure thuisgestuurd.
 

De Afsluitdijk van… Kofi Annan

Voormalig VN-voorzitter Kofi Annan was op 7 september één van de hoofsprekers tijdens het event Making Waves, dat innovaties binnen de domeinen water, energie, klimaat, voedsel, gezondheid en veiligheid een springplank biedt naar realisatie. Kofi Annan was enthousiast over de keuze van de Afsluitdijk als locatie voor dit evenement.

‘Ik kan me geen meer symbolische en meer inspirerende locatie voorstellen dan de iconische Afsluitdijk om innovatieve oplossingen rond water, voedsel en energie te promoten. Domeinen die ons wereldwijd – zeker met het oog op de verandering van het klimaat – voor grote uitdagingen stellen en die zeer nauw met elkaar verbonden zijn. Deze dam is een waterbouwkundig meesterwerk en een symbool voor de eeuwenlange strijd van Nederland tegen overstromingen vanuit zee. De innovatieve dam speelt een cruciale rol in de bescherming van een groot deel van Nederland en de mensen die er wonen en werken. Tegelijkertijd is er door de aanleg een groot zoetwaterreservoir gecreëerd. Ook maakte de Afsluitdijk inpoldering mogelijk van een grote oppervlakte aan land dat door het agrarische gebruik een belangrijke rol speelt in de voedselproductie. Tot slot is de Afsluitdijk, zeker in combinatie met de Waddenzee – UNESCO-werelderfgoed –een toeristische magneet die bijdraagt aan de socio-economische ontwikkeling van de regio.

Het is goed om te zien dat, nu de Afsluitdijk wordt vernieuwd om voor de toekomst gesteld te staan, veel aandacht uitgaat naar ecologie door bijvoorbeeld de aanleg van de Vismigratierivier. Ook is de Afsluitdijk een perfecte locatie voor het opwekken van duurzame energie. Het verheugt me te zien dat de dam nu al fungeert als ontwikkelplek voor vormen van duurzame energieopwekking, zoals getijdenenergie en Blue Energy. We staan in de wereld voor enorme uitdagingen. De Afsluitdijk is een prachtig voorbeeld van het ontwikkelen van integrale oplossingen. Daarmee heeft Nederland de wereld veel te bieden.’

Innovaties op Making Waves

Het was bij Breezanddijk halverwege de Afsluitdijk zelden zo druk als op donderdag 7 september. Die locatie vormde het decor voor Making Waves dat ruim zeshonderd gasten mocht verwelkomen. Making Waves is een evenement dat innovaties binnen de domeinen water, klimaat, voedsel, energie, veiligheid en gezondheid een springplank biedt naar realisatie. De hoofdsprekers waren voormalig secretaris generaal van de Verenigde Naties Kofi Annan, minister van Infrastructuur en Milieu Melanie Schultz van Haegen en Tom Middendorp, Commandant der Strijdkrachten.

De winnende innovatie vertegenwoordigt Nederland in de halve finale van ‘Ideas from Europe’ . Daarnaast was de dag vooral bedoeld om deals te sluiten en innovators in contact te brengen met investeerders, bedrijven, beleidsmakers en beslissers. Zeventien ontwikkelaars presenteerden hun innovaties. Daarvan ging Micreos aan de haal met de juryprijs, onder meer vanwege de simpele toepasbaarheid van het idee. In de strijd tegen infectieziekten ontwikkelt Micreos een alternatief voor antibiotica, waarbij alleen de niet-gewenste bacteriën worden gedood. Rain(a)way kreeg de meeste stemmen van het publiek en won daarmee de publieksprijs. Die innovatie voorkomt wateroverlast van regen in de bebouwde kom.

Rijkswaterstaat en De Nieuwe Afsluitdijk waren partner van Making Waves en tijdens het evenement aanwezig om de projecten op en rondom de Afsluitdijk toe te lichten.

Ambitie omzetten in actie

Niet alleen de winnaars, maar ook andere innovaties deden goede zaken. Zo bleek Kofi Annan zeer geïnteresseerd in de ‘Village pump’, waarmee tegen lage kosten schoon en veilig drinkwater kan worden geproduceerd. Annan acht het idee van deze pomp zeer geschikt voor toepassing in vluchtelingenkampen en beloofde de initiatiefnemers in contact te brengen met de vluchtelingenorganisatie van de VN.

In zijn speech stelde Annan dat de gevolgen van klimaatverandering de groeiende wereldbevolking voor steeds grotere uitdagingen en risico’s plaatst. De vraag naar water, voedsel en energie neemt toe, terwijl de beschikbaarheid ervan onder steeds grotere druk komt te staan. Oplossingen vragen om het uitvoeren van een ambitieuze agenda. Tegelijkertijd is Annan ervan overtuigd dat juist klimaatverandering de mensheid kan verenigen. ‘Wanneer iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt en wanneer we onze ambities omzetten in actie, kunnen we een welvarender en duurzamer wereld bouwen.’

Think big, act small, and start somewhere

‘Think big, act small, and start somewhere’, was de boodschap die Tom Middendorp, Commandant der Strijdkrachten meegaf. Het is niet de taak van het leger om oplossingen te bedenken voor het optreden van droogte, of juist overstromingen. Maar de strijdkrachten kunnen wel degelijk innovaties ondersteunen die bijdragen aan het voorkomen van conflicten in de wereld. Dat gebeurt ook, illustreerde Middendorp met een aantal voorbeelden. Eén ervan is Sunglacier, een innovatie die water ‘oogst’ uit lucht met behulp van zonne-energie. Op uitnodiging van Middendorp werden de initiatiefnemers in de gelegenheid gesteld hun vinding in Mali te beproeven en verder te ontwikkelen.

Het verschil maken met water

Of we nu praten over voedsel, gezondheid, veiligheid, vrede, klimaat of energie; water ligt aan de basis van alle mondiale uitdagingen, hield minister Schultz van Haegen de aanwezigen voor. Hoe groot de problemen ook zijn, we staan niet machteloos maar kunnen wel degelijk iets doen, maakte Schultz met verschillende inspirerende voorbeelden duidelijk. In een volledig verdroogde vallei in China bijvoorbeeld, is door het nemen van gerichte maatregelen de vegetatie weer teruggebracht. Ook de Making Waves-pitches laten zien dat er perspectief is, stelt Schultz. ‘Als we ons best doen, maken we water in de woestijn. Of we halen energie uit de temperatuurverschillen in de oceaan. Het belang van vindingrijkheid en innovatie is enorm. Daarmee kunnen we bijdragen aan een veiligere wereld voor miljoenen mensen.’

Bodemonderzoek Vismigratierivier

Door de aanleg van de Vismigratierivier Afsluitdijk gaat de bodem flink op de schop, vooral aan de IJsselmeerkant van de Afsluitdijk. Om volgens planning met de realisatie te kunnen starten, is in het afgelopen jaar uitgebreid bodemonderzoek gedaan. ‘Dat is vooral van belang om risico’s uit te sluiten en niet voor verrassingen te komen staan’, zegt Jolies Dortland van MUG ingenieursbureau die het bodemonderzoek heeft begeleid.

Waarom bodemonderzoek?
Het bodemonderzoek bestond in feite uit drie deelterreinen licht Dortland toe: ‘We hebben onderzoek gedaan naar de aanwezigheid van niet-gesprongen explosieven uit de Tweede Wereldoorlog, er is archeologisch onderzoek uitgevoerd en we hebben milieukundig onderzoek gedaan. ‘Wanneer je gaat graven in een waterbodem en de grond verplaatst, zie je eigenlijk helemaal niet wat je doet’, zegt Dortland. ‘Je bent als het ware geblinddoekt. Juist daarom is het van belang dat je de bodem vooraf goed hebt ‘bekeken’. Dan kom je later niet voor verrassingen te staan die tot vertraging van het project kunnen leiden. Niet blind aan het werk gaan dus. Daarnaast brengen we ook het zoutgehalte van het IJsselmeer in kaart. Met die gegevens kunnen we de situatie van voor en na de aanleg van de Vismigratierivier met elkaar vergelijken.’

Vooronderzoek en opstellen verwachtingenkaart
Niet blind aan het werk gaan, geldt overigens ook voor de uitvoering van de verschillende deelonderzoeken zelf, benadrukt Dortland. ‘Alle deelonderzoeken beginnen altijd met een vooronderzoek. Wat is er al bekend uit het verleden? Ten behoeve van het onderzoek naar niet-gesprongen explosieven verzamelen we bijvoorbeeld oude luchtfoto’s en verhalen. Op basis van de vooronderzoeken maken we voor elk deelaspect een zogeheten verwachtingenkaart. Pas daarna starten we met daadwerkelijk veldonderzoek.’

Veldonderzoek: niet gelijk boren of graven
In het geval van niet-gesprongen explosieven vindt veldonderzoek in eerste instantie plaats met behulp van een detectieboot met magnetometers. ‘Daarmee kijken we of er iets te vinden is. Ook ten behoeve van archeologisch onderzoek wordt de bodem gescand en wordt een 3D-weergave van de bodem gemaakt. Je gaat niet gelijk graven of boren. Want als er iets ligt van historische waarde, wil je dat natuurlijk niet beschadigen. Milieukundig onderzoek vindt plaats door middel van boringen. Dat levert bodemmonsters op die we vervolgens analyseren en toetsen aan de verschillende normen.’

Iets gevonden?
Al met al heeft het bodemonderzoek dat door MUG ten behoeve van de Vismigratierivier Afsluitdijk is uitgevoerd geen verrassende zaken boven water gebracht. ‘De milieukundige kwaliteit van de bodem is redelijk tot goed, we hebben geen duidelijke aanwijzingen gevonden voor de aanwezigheid van bommen en granaten en ook niets van archeologische waarde aangetroffen. Even dachten we een scheepswrak te pakken te hebben. Maar aanvullend onderzoek door duikers met camera’s maakte duidelijk dat het slechts ging om een zijzwaard van een schip zonder archeologische waarde en een ketting. Voor schatgravers is dat misschien enigszins teleurstellend; voor de voortgang van het project is het alleen maar gunstig.’

Hoogste punt Afsluitdijk Wadden Center bereikt

Het hoogste punt in de bouw van het Afsluitdijk Wadden Center in Kornwerderzand is bereikt. Als dank voor hun harde werk, trakteerde opdrachtgever provincie Fryslân de bouwers van aannemer Dijkstra Draisma op een warme lunch met kibbeling. Volgens traditie streek de opdrachtgever de vlag en haalde deze van het dak.

Pannenbier
Het hoogste punt van het gebouw ligt op 9,25 meter. Vanaf het dak kunnen bezoekers straks uitkijken over het IJsselmeer en de Waddenzee. Traditioneel wordt het bereiken van het hoogste punt in de bouw gevierd met het drinken van ‘pannenbier’. Na de lunch kregen de bouwvakkers een flesje pannenbier voor thuis mee.

Planning
De bouw van het Afsluitdijk Wadden Center loopt geheel volgens planning. Als dit zo blijft, levert Bouwgroep Dijkstra Draisma het gebouw eind december op. Exploitanten Bert Kranendonk en Theo op de Hoek nemen vervolgens de inrichting voor hun rekening. In maart 2018 opent het bezoekerscentrum haar deuren voor het publiek, zodat het mee kan in het jaar van Leeuwarden-Fryslân 2018.

Afsluitdijk Wadden Center
In het Afsluitdijk Wadden Center krijgen bezoekers een totaalbeleving van de Afsluitdijk. Beelden en beleving vertellen hier het verhaal van de geschiedenis en toekomst van de dijk, de Vismigratierivier, het UNESCO Werelderfgoed Waddenzee en het IJsselmeer. Doel van het project is het versterken van de toeristisch-economische structuur door het ontwikkelen van de Afsluitdijk als belangrijke toeristische toegangspoort voor Fryslân en Noord-Holland. Naar verwachting trekt het centrum straks 60 tot 100 duizend bezoekers per jaar.

Financiering
Provincie Fryslân is initiator, opdrachtgever en hoofdfinancier van het project. Daarnaast financieren Waddenfonds, Rijkswaterstaat, gemeente Súdwest-Fryslân, de Nationale Postcode Loterij en de exploitanten Kranendonk en Op de Hoek mee aan het Afsluitdijk Wadden Center.

Micreos is de beste innovatie van Nederland

35 innovaties, 17 pitchers, 1 winnaar. Micreos is winnaar van de Nederlandse wedstrijd Making Waves, die vandaag plaats vond op de Afsluitdijk. Micreos is een medicijn dat antibiotica moet vervangen. Het doodt alleen de slecht bacteriën, en niet de goede zoals antibiotica dat doet.

Onder toeziend oog van Kofi Annan, Melanie Schultz van Haegen en Tom Middendorp mochten de innovatoren in 4 minuten hun idee aan de man brengen. Het doel van de dag was om innovatoren te koppelen aan investeerders, organisaties en overheden.

Micreos mag Nederland vertegenwoordigen tijdens de Europese finale in Estland op 22 november. De finale is in 2018, weer in Nederland.